امور حقوقی مهاجرت و پناهندگی
زمان مطالعه
۷ دقیقه
فرآیند تبدیل وضعیت از یک دانشجوی بینالمللی به مقیم دائم کانادا، مستلزم شناخت دقیق و گامبهگام قوانین مهاجرتی است. در حقوق مهاجرت کانادا، چیزی به نام «ویزای تحصیلی که مستقیماً به اقامت دائم منجر شود» وجود ندارد؛ بلکه مهاجرت به کانادا از طریق تحصیل یک فرآیند چندمرحلهای، نظاممند و کاملاً تحت حاکمیت قانون حفاظت از مهاجرت و پناهندگی (IRPA) و مقررات مربوط به آن (IRPR) است.
در این مقاله تخصصی از وبلاگ دفتر وکالتی پکس لا، به بررسی دقیق و موشکافانه فرآیند مهاجرت به کانادا از طریق تحصیل میپردازیم تا با تعهدات قانونی، تلههای فراروی متقاضیان و مسیرهای رسمی اقامت دائم آشنا شوید.
درک سازوکار مهاجرت به کانادا از طریق تحصیل نیازمند تفکیک فرآیند به دو مرحله مجزا در قانون است:
۱. ورود و اقامت موقت: دریافت مجوز ورود به عنوان دانشجوی بینالمللی با استادیپرمیت.
۲. تبدیل وضعیت به اقامت دائم: اقدام از طریق کلاسهای اقتصادی مهاجرت پس از کسب مدرک و سابقه کار واجد شرایط.
قانون اصلی مهاجرت کانادا از یک سو تسهیل ورود دانشجویان را از اهداف رسمی سیستم میداند و مقرر میدارد:
“to facilitate the entry of visitors, students and temporary workers”
اما از سوی دیگر، همان قانون به صراحت ضمانتاجراهای سختی را برای ورود بدون مجوز تعیین کرده است:
“A foreign national may not work or study in Canada unless authorized to do so under this Act” — IRPA
بنابراین، برنامه تحصیلی به خودی خود حق اقامت دائم ایجاد نمیکند، بلکه صرفاً یک وضعیت موقت قانونی پدید میآورد که در صورت مدیریت صحیح حقوقی، میتواند پل ارتباطی شما با اقامت دائم باشد.
طبق اصل کلی حاکم بر روند مهاجرت به کانادا از طریق تحصیل، هر تبعه خارجی برای تحصیل در کانادا ملزم به اخذ مجوز مکتوب است. متن صریح ماده 9(1) مقررات مهاجرت (IRPR) بیان میکند:
“A foreign national may not enter Canada to study without first obtaining a study permit.”
تعریف قانونی استادیپرمیت نیز طبق ماده ۲ مقررات به این شرح است: «یک مجوز مکتوب برای شرکت در دورههای آکادمیک، حرفهای، فنی و حرفهای یا سایر آموزشها و دورهها در کانادا».
استثناهای این قاعده بسیار محدودند. مهمترین آنها در ماده 188(1)(c) مقررات آمده است؛ اگر طول دوره تحصیلی شش ماه یا کمتر (six months or less) باشد، در برخی شرایط میتوان بدون استادیپرمیت تحصیل کرد. با این حال، این استثنا برای افرادی که هدف نهاییشان مهاجرت به کانادا از طریق تحصیل است کاربردی ندارد، زیرا دورههای کوتاهمدت بستر لازم برای دریافت مجوزهای کار بعدی را فراهم نمیکنند.
ماده کلیدی در این خصوص، بخش ۲۱۶ مقررات (IRPR) است. این ماده تکالیف افسر مهاجرت را مشخص کرده و بیان میدارد که اگر متقاضی شرایط را احراز کند، افسر مکلف به صدور مجوز است:
“an officer shall issue a study permit… if the foreign national will leave Canada by the end of the period authorized for their stay and has been accepted to undertake a course or program of study at a designated learning institution” — IRPR, s. 216(1)(b), (e)
بر این اساس، موفقیت پرونده شما در مسیر مهاجرت به کانادا از طریق تحصیل بر روی سه محور اصلی استوار است:
متقاضی نمیتواند از هر مدرسه یا آموزشگاهی پذیرش بگیرد. طبق ماده 216(1)(e) مقررات، پذیرش حتماً باید از یک Designated Learning Institution (DLI) یا موسسه آموزشی تعیینشده باشد. تعریف و معیارهای DLI در ماده 211.1 مقررات تشریح شده و شامل نهادهایی است که توسط استانها یا دولت فدرال برای پذیرش دانشجویان بینالمللی مجاز شناخته شدهاند.
قانون در این زمینه بسیار سختگیر است؛ بر اساس ماده 222.6(2) مقررات، اگر یک DLI در فهرست تعلیق قرار گیرد، درخواستهای جدیدی که نام آن موسسه را یدک میکشند، اصلاً بررسی نخواهند شد و پرونده بازگردانده میشود:
“must be returned… without being processed”
برای برآورده کردن الزامات مقررات در مسیر مهاجرت به کانادا از طریق تحصیل، چیدمان پرونده بر اساس مستندات عینی اهمیت دارد. دادگاه فدرال بارها اعلام کرده است که تصمیم افسر باید بر اساس شواهد منطقی باشد. مدارک اصلی عبارتند از:
در پرونده معروف دادگاه فدرال Taiwo v. Canada (Citizenship and Immigration), 2018 FC 91، اهمیت منطق برنامه تحصیلی به وضوح نمایان است. در این پرونده، افسر مهاجرت درخواست را با این استدلال رد کرده بود:
“Applicant has not provided compelling reason for study in Canada, in particular there appears to be no logical study/career progression. Concerns applicant is using study permit as means to facilitate entry to Canada rather than educational advancement.” — Taiwo, at para 9
اگرچه دادگاه فدرال در نهایت به دلیل عدم توجه افسر به شواهد متقاضی، رای را نقض کرد (در پاراگراف ۳۱ ذکر شده: “The Court concludes that the Officer ignored evidence submitted by the Applicant based on the intentions and reasons that the Applicant had given”)، اما این پرونده نشان میدهد که برنامه تحصیلی شما باید کاملاً واقعی، منطقی و باورپذیر باشد.
یکی از بزرگترین سوءبرداشتها در فرآیند مهاجرت به کانادا از طریق تحصیل این است که اگر متقاضی تمایل به دریافت اقامت دائم داشته باشد، نمیتواند برای استادیپرمیت اقدام کند. قانون صراحتاً در بند 22(2) قانون IRPA این دیدگاه را رد کرده و مفهوم قصد دوگانه (Dual Intent) را به رسمیت شناخته است:
“An intention by a foreign national to become a permanent resident does not preclude them from becoming a temporary resident if the officer is satisfied that they will leave Canada by the end of the period authorized for their stay.” — Mekhissi v Canada, 2020 FC 230, at para 21
داشتن قصد دوگانه کاملاً قانونی است. شما میتوانید امیدوار باشید که بعداً از روشهای قانونی مقیم دائم شوید؛ اما همزمان باید افسر را قانع کنید که اگر به هر دلیلی آن روشها موفقیتآمیز نبود، در پایان مهلت قانونی ویزا، خاک کانادا را ترک خواهید کرد.
در پرونده Mekhissi v Canada, 2020 FC 230, at para 24، دادگاه فدرال اعلام کرد که افسر نمیتواند صرفاً بر اساس برچسبزدن بیپایه درخواست را رد کند:
“The determining error… is that the officer’s decision does not explicitly explain the process of analysis that led him to the conclusion that the applicant is not a ‘real’ student, but that he is actually seeking a study visa to settle permanently in Canada.”
اما اگر شواهد شما ضعیف باشد، دادگاه رای افسر را تایید میکند؛ همانطور که در پرونده Pisarevic v. Canada, 2019 FC 188, at para 7 دادگاه تصمیم افسر را تایید کرد، جایی که افسر نوشته بود:
“I am not satisfied that you will leave Canada at the end of your stay… you are an intended immigrant. I am not satisfied that dual intent exists.”
با اتکا به آرای دادگاه فدرال و متن مقررات، دلایل اصلی رد درخواستهای استادیپرمیت به شرح زیر است:
اگر تصمیم افسر فاقد منطق درونی باشد، قابل اعتراض است. دادگاه در پرونده Mekhissi در پاراگراف ۲۸ تصریح کرد:
“I agree that the decision in this case is unreasonable, as I cannot follow the officer’s logic with respect to the applicant’s motivation.”
تصمیمات غیرمنطقی در دادگاه از طریق فرآیند رفع ریجکتی و کورت نقض میشوند، اما این امر به معنای صدور خودکار ویزا نیست، بلکه پرونده برای بررسی مجدد به اداره مهاجرت فرستاده میشود.
متقاضیانی که اقدام به مهاجرت به کانادا از طریق تحصیل میکنند، از حقوق اقتصادی مشروط برخوردارند. طبق ماده 186(v) مقررات مهاجرت (IRPR):
“A foreign national may work in Canada without a work permit… if they are the holder of a study permit” and are “a full-time student enrolled at a designated learning institution” in an eligible program, and “they work no more than 24 hours per week during a regular academic session”
این اجازه کار مشمول قیود و چارچوبهای سختی است:
– داشتن استادیپرمیت معتبر و دارای تاریخ انقضا.
– ثبتنام و تحصیل به عنوان دانشجوی تماموقت (Full-time) در یکی از موسسات DLI واجد شرایط.
– محدودیت کار تا سقف ۲۴ ساعت در هفته در طول ترمهای عادی تحصیلی. کار تماموقت صرفاً در تعطیلات رسمی و برنامهریزیشده دانشگاه مجاز است.
ورود به خاک کانادا پایان کار نیست؛ شما متعهد به رعایت شروط ویزا در تمام طول دوره هستید. طبق ماده 220.1(1) مقررات:
“shall enroll at the designated learning institution that is named in their permit and remain enrolled there until they complete their studies” and “shall actively pursue their course or program of study.”
همچنین بر اساس مقرره 222(1)(a) و (a.1)، استادیپرمیت با وقوع حوادث خاص، حتی قبل از تاریخ انقضای درجشده روی آن، خودبخود باطل میشود:
“90 days after the day on which the permit holder completes their studies” or “the day on which the permit holder is no longer enrolled at the designated learning institution… other than as a result of completing their studies”
ترک تحصیل، عدم ثبتنام در ترمها، یا عدم تلاش فعال برای به پایان رساندن دوره (Actively pursuing)، وضعیت قانونی شما را از بین برده و آثار منفی شدیدی بر آینده مهاجرتی شما خواهد داشت.
اگر فردی استاتوس موقت خود را از دست بدهد، ماده 182(1) مقررات یک مهلت ۹۰ روزه برای درخواست بازگردانی وضعیت (Restoration) پیشبینی کرده است:
“On application made… within 90 days after losing temporary resident status… an officer shall restore that status…”
اما قانون در این بخش یک استثنای بسیار سختگیرانه برای دانشجویانی که شروط ویزا را نقض کردهاند قائل شده است. ماده 182(2) صراحتاً اعلام میدارد:
“an officer shall not restore the status of a student who is not in compliance with a condition set out in subsection 220.1(1).”
دادگاه فدرال در اجرای این بند هیچگونه انعطافی نشان نمیدهد. در پرونده Ntamag v. Canada, 2020 FC 40, at para 20 آمده است:
“an Officer must not restore the status of temporary resident’s Study Permit if they are not currently enrolled at a designated learning institution or actively pursuing their course or program.”
همین رویکرد در پرونده Osakue v. Canada, 2024 FC 1472, at para 33 نیز تایید شد:
“the Applicant has failed to comply with the conditions for his stay and he is therefore ineligible to have his status restored, despite applying within the 90-day restoration period”
بنابراین، صرفاً اقدام در مهلت ۹۰ روزه کافی نیست؛ اگر شروط اصلی تحصیل را نقض کرده باشید، قانون شانس بازگردانی استاتوس را از شما سلب میکند.
گاهی به دلایل ناخواسته، دانشجو ناچار به اخذ مرخصی میشود. رویه قضایی نشان میدهد وقفههای مدیریتنشده، استاتوس فرد و شانس دریافت ویزای کار پس از تحصیل را نابود میکند. در پرونده Munyanyi v. Canada, 2021 FC 802، دستورالعملهای قانونی اینگونه نقل شدهاند:
“any leave taken from a program of studies in Canada should not exceed 150 days… and must be authorized by their DLI”
دادگاه در ادامه این پرونده به عواقب عدم بازگشت به تحصیل اشاره میکند:
“If a student does not resume their studies within 150 days, they should… change their status… or leave Canada… If they do not change their status or leave Canada, they are considered non-compliant with their study permit conditions.”
هرگونه مرخصی تحصیلی باید حتماً توسط DLI تایید شده و سقف ۱۵۰ روزه قانونی را نقض نکند، در غیر این صورت باید وضعیت خود را به توریستی تغییر دهید یا از کانادا خارج شوید.
اگرچه اصطلاح “PGWP” یک عنوان اداری است، اما پایه حقوقی آن در ماده 186(w) مقررات مهاجرت (IRPR) تبیین شده است. این ماده به فارغالتحصیلان واجد شرایط اجازه میدهد بلافاصله پس از اتمام دوره وارد بازار کار شوند:
“a foreign national may work in Canada without a work permit… if they are or were the holder of a study permit who has completed their program of study and… they applied for a work permit before the expiry of that study permit and a decision has not yet been made”
این قانون اجازه میدهد تا زمان صدور رای نهایی پرونده، فرد به صورت قانونی و در وضعیت Maintained Status کار تماموقت انجام دهد، مشروط بر اینکه درخواست کار خود را قبل از انقضای استادیپرمیت ثبت کرده باشد.
انقضای استادیپرمیت پیش از ثبت درخواست کار، عواقب جبرانناپذیری دارد. در پرونده Saloni v. Canada, 2021 FC 474, at para 34 آمده است:
“Her study permit had expired. She had not applied to extend before it expired or to restore it within 90 days of its expiry. So when she applied for a PGWP, she did not hold valid temporary status in Canada and she had not left Canada.”
و نهایتاً دادگاه در پاراگراف ۳۷ همان پرونده حکم داد:
“the applicant was not entitled to a PGWP because her student status had expired… and she no longer qualified for restoration of that status”
برخی متقاضیان تصور میکنند میتوانند از فرآیند ریستوریشن صرفاً برای یک لحظه استفاده کنند تا واجد شرایط ویزای کار شوند. دادگاه فدرال در پرونده Nookala v. Canada, 2016 FC 1019, at para 20 این استدلال را به طور کامل رد کرد:
“Mr. Nookala suggests that it was open to the immigration officer to ‘momentarily’ restore his student status so that he would qualify for a Post‑Graduation Work Permit. He has, however, provided no authority to support this argument, which flies in the face of the express wording of section 182 of the Regulations.”
دادگاه در پاراگراف ۱۹ همان پرونده تصریح کرد که چون متقاضی درسش تمام شده، دیگر نمیتواند واجد شرایط اولیه یک دانشجو باشد تا استاتوس او بازگردانی شود:
“Mr. Nookala had to establish that he had been accepted into a program of study at a designated learning institution… However, Mr. Nookala completed his studies… and was no longer enrolled… Consequently, Mr. Nookala no longer met the initial requirements for his stay”
گام نهایی در مسیر مهاجرت به کانادا از طریق تحصیل، خروج از ساختارهای موقت تحصیلی و ورود به کلاسهای اقامت دائم است. طبق ماده 70(2)(b) مقررات (IRPR)، این برنامهها تحت عنوان کلاس اقتصادی تعریف میشوند:
“the economic class, consisting of the federal skilled worker class… the provincial nominee class, the Canadian experience class, the federal skilled trades class, the Atlantic immigration class…”
برای فارغالتحصیلان بینالمللی، مهمترین مسیرها شامل کلاس تجربه کانادایی (CEC) و برنامههای استانی (PNP) است.
کلاس تجربه کانادایی در ماده 87.1(1) مقررات مهاجرت به عنوان روشی برای افرادی که توانایی ادغام در اقتصاد کانادا را دارند، تعریف شده است:
“the Canadian experience class is prescribed as a class of persons who may become permanent residents on the basis of their ability to become economically established in Canada, their experience in Canada…”
شرط اصلی این کلاس در ماده 87.1(2)(a) صراحتاً داشتن سابقه کار مشخصی را در بازه زمانی معین الزامی میداند:
“they have acquired in Canada, within the three years before the date on which their application for permanent residence is made, at least one year of full-time work experience”
قانون مرزهای بسیار مشخصی برای سابقه کار واجد شرایط تعیین کرده است. طبق بند 87.1(3) مقررات، موارد زیر به هیچ عنوان محاسبه نخواهند شد:
“any period of employment during which the foreign national was engaged in full-time study shall not be included” and “any period of self-employment or unauthorized work shall not be included” and “the foreign national must have had temporary resident status during their period of work experience”
این بدان معناست که کارهای انجامشده حین تحصیل تماموقت، کارهای غیرمجاز، و دورههای فاقد استاتوس قانونی، هیچ نقشی در امتیاز اقامت دائم شما نخواهند داشت. این اصل در پرونده Lopez Assia v. Canada, 2024 FC 1572, at paras 5–6 نیز بازخوانی و تاکید شد:
“at least one year of full-time work experience in Canada is required… [and] a period of unauthorized work is not to be included… [and] ‘the foreign national must have had temporary resident status during their period of work experience.'”
تحصیل مجاز در کانادا امتیازات ویژهای در سیستمهای امتیازبندی فدرال دارد. بر اساس ماده 83(1)(b) مقررات:
“for a period of full-time study in Canada by the skilled worker of at least two academic years… 5 points”
البته طبق ماده 83(2)، این تحصیل تماموقت حتماً باید بر اساس مجوزهای قانونی صورت گرفته باشد:
“authorized under a study permit or under section 188”
فرآیند مهاجرت به کانادا از طریق تحصیل یک مسیر قانونی و قابل اتکاست، اما موفقیت در آن مشروط به رعایت دقیق مفاد مقررات و قوانین فدرال است. متقاضیان باید در هر مرحله – از دریافت استادیپرمیت با پرونده مالی و انگیزه نامه قوی، تا حفظ تحصیل فعال در DLI، رعایت محدودیتهای کار، و ثبت به موقع درخواست ویزای کار پس از تحصیل – چارچوبهای قانونی را به طور دقیق پیادهسازی کنند. ما در دفتر وکالتی پکس لا بر این باوریم که گامهای استوار و مبتنی بر قانون، تضمینکننده تبدیل موفقیتآمیز وضعیت شما از یک دانشجو به مقیم دائم کانادا خواهد بود.
کنجکاوید بدانید چطور یک پرونده پناهندگی با وجود تاخیر چالشبرانگیزِ یکساله، تنها در ۶۰ دقیقه به قبولی کلیدی ختم شد؟ در این مطلب رازهای دادگاه موفق پکسلا، سوالات زیرکانه قاضی درباره سفر به سوئیس و ترکیه، و نحوه نجات پرونده از طریق قانون «پناهندگی در محل» (Sur Place) را بخوانید.
اگر همسرتان شما را به دیپورت یا ابطال اقامت کانادا تهدید میکند، قانون هرگز شما را مجبور به ماندن در یک رابطه آزارگرانه نمیکند. این مقاله را بخوانید تا متوجه شوید چرا شریک زندگیتان قانوناً توانایی لغو پیآر (PR) شما را ندارد و چطور میتوانید با راهحلهای حمایتی و ویزاهای مستقل، آینده مهاجرتی خود را کاملاً نجات دهید!
اگر تصور میکنید بعد از صدور ویزای کانادا دیگر نیازی به اعلام تغییرات تاهل ندارید، این مقاله با بررسی قوانین سختگیرانه ماده ۴۰، شوک بزرگی برای شما خواهد بود!
0 Comments